Interview Jeroen Olthof - Toekomst woonwijk Westerkoog Zaanstad

Wethouder Jeroen Olthof ZaanstadZaandam 30 mei 2012
Afspraken uit het verleden geen garantie voor de toekomst

In de serene rust van het nieuwe stadhuis in het sprookjesachtige Inverdan heeft de wijkwethouder van Westerkoog de PvdA-er Jeroen Olthof zijn nieuwe kantoor. Vijf jaar geleden vond het interview met de toenmalige wijkwethouder van dezelfde partij, Hans Luiten plaats in het Bannehof, waar nu de sloperskogel het voormalige hart van Zaanstad doorboort. De toekomst voor Westerkoog lijkt nog ver weg, althans van de toenmalige plannen is - behoudens de openstelling van busbrug De Binding - nog weinig terecht gekomen.

Vertragingen
Jeroen Olthof zit aan zijn bureau zonder dasje en in spijkerbroek, wanneer hij antwoord op de eerste vraag "Welke veranderingen heeft u gezien vanaf 2007 in de woonwijk Westerkoog? "Toen was er nog een bepaald perspectief op de ontwikkeling van het middengebied van de wijk. De wereld om ons heen is sterk veranderd, zodat er een vertraging is ontstaan in de ontwikkeling van het gebied. Wat ik als positief ervaar, is de kleinschalige ontwikkeling van buurten in Westerkoog, waar heel actief met de bewoners geparticipeerd wordt. En natuurlijk de openstelling van de busbrug."
Op de vraag waardoor deze vertragingen zijn ontstaan, antwoordt Olthof: " Met een aantal ontwikkelingen zijn we afhankelijk van marktpartijen. Waar we zelf bij betrokken zijn, gaat gebeuren, zoals het slopen van sporthal De Sprong. Daarvoor in de plaats komt een gym- en sportlokaal voor het onderwijs."
De ontwikkelingen van de wijk als pilot voor woon-servicewijk lijkt wat langer op zich te laten wachten. Olthof: "Westerkoog is al een wijk met veel seniorenwoningen door het recentelijk laagdrempelig en drempelvrij maken van bestaande woningen. We blijven wel werken aan de woon-servicewijk, doordat de zorg van het verzorgingshuis in Westerwatering ook beschikbaar wordt gesteld voor Westerkoog. Senioren kunnen dan langer thuis blijven wonen door gebruik te maken van deze diensten. Het concept woon-servicewijk gaat dan ook gewoon door."
In de wijk gaan veel tegenstrijdige geruchten over de Prinsenstichting die ooit tijdelijk is gebouwd op het tracé van de eigenlijke ontsluitingsweg, de Westerkoogweg. Dat de Prinsenstichting weg wil of juist wil uitbreiden, is Olthof niet bekend. En voor boze huiseigenaren die hun geld terugeisen voor de ontwikkeling van de Westerkoogweg, is het antwoord teleurstellend: "Ik heb nergens op de plank 3,6 miljoen gulden liggen om ze direct uit te keren. Het is al dertig jaar geleden." Over de afspraken dat de busbrug nooit meer zou opengaan als de ontsluitingsweg zou worden bebouwd, wordt niet meer gesproken.

Bovenwijkse activiteiten
Met de bouw van de Brede School heeft zich geruisloos een kentering in de gebiedsvisie van de wijk ingezet. Vóór de openstelling van de busbrug kende de wijk alleen maar bestemmingsverkeer. Nu de wijk ook doorgaand verkeer kent, is hij onderdeel geworden van Zaanstad met een directe verbinding naar het nieuwe centrum Inverdan. De uitbreiding van het winkelcentrum is niet alleen bedoeld voor de wijkbewoners maar ook voor omringende wijken. Olthof bevestigt dit: "De wijk Westerkoog maakt in 30 jaar een ontwikkeling door die gelijk op gaat met heel Zaanstad." Bestaat de wijk over een aantal jaren nog, of zal op de snelweg slechts de aanduiding Zaanstad West hangen? Verbaasd laat Olthof weten: "De naam Westerkoog zal op de locale wegen gewoon blijven bestaan."

Wijkoverleg
In 2008 stapt het wijkoverleg op met als belangrijkste redenen: de gemeente neemt met de inspraak een loopje. Pas achteraf wordt men van besluiten op de hoogte gesteld, vaak door berichten in de media en niet door de gemeente. Bijvoorbeeld bij het Zaans Verkeer en Vervoer Plan, de Brede School, de Vuister, de Rondweg en de busbrug. Veel afspraken worden simpelweg niet nagekomen, zoals het verbeteren van de verkeersveiligheid op de rondweg. Olthof trekt het boetekleed aan: " In het verleden ging de communicatie met het wijkoverleg wel eens niet goed, maar het was wel in een proces waarin de gemeente steeds meer wijkgericht wilde werken, veel meer interactie met de bewoners, waarbij het wijkoverleg een belangrijke schakel speelt. In dat proces zijn we zoekende geweest: wanneer wordt het wijkoverleg geïnformeerd en wanneer worden bewoners rechtstreeks geïnformeerd. Daarin ging weleens wat fout. Toen is het wijkoverleg opgestapt, niet alleen daarom, maar ook door het beperkte aantal vrijwilligers. Zij zagen niet meer de toegevoegde waarde en stopten ermee."

Verkeersveiligheid rondweg
Sinds 2001 zijn bewoners actief om de veiligheid op de rondweg te verbeteren. In eerste instantie door de maatregel alle verkeer van rechts heeft voorrang inclusief fietsers. Van de een op de andere dag veranderde de gemeente de rondweg in een voorrangsweg. Na twee jaar overleg in klankbordgroepen werd unaniem door alle instanties, inclusief politie en Connexxion besloten een 30 km zone in te richten. Toen de Raad van State in 2003 het bestemmingsplan busbrug De Binding verwierp werd de 30 km zone in de ijskast gezet, ondertussen vond wel een herinrichting van de rondweg plaats gebaseerd op deze 30 km zone. Nu de brug open is voor doorgaand verkeer is de situatie alleen maar drukker en onveiliger geworden. Tien jaar vechten voor een veilige rondweg heeft niets opgeleverd en de situatie is alleen maar onveiliger geworden. Cijfers van de smileys worden al jaren niet meer openbaar gemaakt, snelheidscontroles vinden nooit plaats, omdat de weg niet recht genoeg is volgens de politie. Snelheden liggen ruim boven de 50km/u, omdat er simpelweg geen verkeersremmende maatregelen zijn genomen.
Geprikkeld reageert Olthof: "Dat is niet waar. De afspraak is, dat we continue blijven meten wat de verkeersbewegingen en de snelheden zijn. Zodra de informatie beschikbaar is, zullen we deze delen op de openbare vergadering. In april zijn specifieke metingen gedaan voor doorgaand verkeer, die nog moeten worden geanalyseerd. De cijfers die we nu hebben zijn verkregen na tellingen direct na de openstelling in 2010."

Besluiten uit het verleden
Op het wijkoverleg van 12 mei 2003 over de herinrichting van de rondweg lichtten de gemeenteambtenaren de heren Steernberg en Overkamp de plannen toe voor het veiliger maken van de rondweg wanneer de busbrug open gaat: 'Westerkoog is een verblijfsgebied, in een dergelijk gebied en dus ook Westerkoog geldt een maximum snelheid van 30 km. In beginsel wordt de hele rondweg voorzien van een voet- en fietspad aan de binnenkant van de ring. Ter hoogte van alle zijwegen zal een steunpunt van twee meter breed in het midden van de rijbaan worden aangelegd, zodat voetgangers kunnen oversteken. Ter hoogte van alle oversteekplaatsen bij de aansluitingen worden busvriendelijke drempels aangelegd. De geluidsbelasting zal toenemen, om die reden zal geluidsarm asfalt worden toegepast.'
Nu de openstelling van de busbrug een feit is, wachten de Westerkogers nog altijd op de uitvoering van deze maatregelen.
Olthof: "Elke wijkvergadering gaat over de snelheid op de rondweg. We praten over negen jaar geleden. De huidige inrichting is mede tot stand gekomen door inbreng van bewoners. Dat oorspronkelijke plannen niet helemaal zijn gerealiseerd, neem ik direct aan. Wat wel een lastig punt is, is die 30 km inrichting, omdat het namelijk een verblijfsgebied is en de rondweg het karakter heeft van een doorgaande weg. Het is geen gesloten wijk. Alleen het neerzetten van een 30 km bord is niet voldoende, omdat je namelijk gehouden bent aan de inrichting van een 30 km gebied. Zo is de weg niet ingericht en wordt het een discussie met het openbaar vervoer." Olthof aarzelt, zoekt naar woorden en zegt met nadruk: " En in negen jaar tijd is het aanbod op de rondweg zo, dat het geen 30 km zal zijn en zal worden. Een 30 km weg vind je in een woonwijk ... buurtjes, die het karakter van een woonerf hebben." Resoluut vervolgt hij: "De inrichting van de rondweg zal in stand blijven met 50 km."
Over de geluidsoverlast wordt helemaal niet meer gesproken. Hoewel er sprake is van een forse toename van de geluidsbelasting op de woningen aan de rondweg, heeft Zaanstad handig gebruik gemaakt van een handhavingsgat in de wet, wat de gemeente niet verplicht maatregelen te treffen.

Sluipverkeer
Het blijft menig bewoner verwonderen dat ondanks de toename van 400 naar bijna 6000 auto's per dag op de busbrug het doorgaande verkeer door de wijk maar 500 auto's is. Is er helemaal geen sprake van sluipverkeer door de wijk?
Olthof: "Sluipverkeer is verkeer, dat eigenlijk een andere route zou moeten nemen en oneigenlijk deze weg gebruikt. Er vindt veel verkeer plaats tussen de bewoners van Westerkoog en Westerwatering, vooral in de weekenden. De genoemde 500 auto's doorgaand verkeer zijn van buiten de wijken Westerkoog en Westerwatering. De rest is het verkeer tussen Westerkoog en Westerwatering. De busbrug verbindt deze twee wijken en het grootste verkeer vindt tussen beide wijken plaats."
Verkeer door Westerkoog dat noch bestemming, noch herkomst Westerkoog heeft, wordt door Olthof niet gezien als sluipverkeer.

Dramatische daling huizenprijzen
Is Westerkoog nog altijd een van de meest populaire wijken van Zaanstad met veel groen en kindvriendelijk? Veel wijkbewoners worden geconfronteerd met een dramatische daling van hun woningwaarde, veel groter dan de gemiddelde landelijke daling. Uit cijfers van het kadaster blijkt dat de huizenprijzen met meer dan 20% zijn gedaald in Westerkoog. Kunnen gedupeerde bewoners aanspraak maken op planschade?
Verbaasd reageert Olthof: "Planschade nee, ik zou niet weten op welk deel planschade beroep op zou kunnen doen. Is er een causaal verband tussen de openstelling van de busbrug en daling van de huizenwaarde? Sterker nog, door een betere verbinding, zou er sprake zijn van een betere huizenprijs. Uit onderzoek van de Zaanpeiling blijkt dat Westerkoog nog steeds een hele mooie wijk is om te wonen. Een van de mooiste wijken van Zaanstad. Veel groen met mooie buurtjes, voorzieningen in het midden van de wijk. De wijk blijft wel de aandacht eisen, zoals het terugdringen van jongerenoverlast. We zijn nu bezig met rioleringswerkzaamheden waarbij bewoners zeer actief betrokken worden. We zien het ook bij de aanleg van speeltuintjes, waar bewoners inspraak hebben. Westerkoog is een leuk dorp om in te blijven wonen en dat blijft het ook."

De mazzel
Uw voorganger Hans Luiten zei nog overtuigend in 2007: 'Zomaar de busbrug opengooien en zeggen jongens de mazzel zal zeker niet gebeuren. "
Nu zegt u tijdens de wijkvergadering van december vorig jaar, dat de rondweg veilig is en er niet te hard wordt gereden. Er blijkt helemaal geen probleem te zijn, discussie gesloten.
Olthof: "Klopt zoals het hier staat! Als de rondweg zich negatief onderscheidt met vergelijkbare wegen in Zaanstad, dan hebben we een punt om met elkaar te praten. Tijdens de wijkvergadering in december hebben we aangegeven, dat de rondweg niet negatief afwijkt van vergelijkbare wegen in Zaanstad. We kunnen ieder jaar hier op terug komen, die emotie halen we niet weg. Tenzij de nieuwe cijfers anders aangeven."

Burgerparticipatie en samenredzaamheid
Het gemeentelijk beleid voor de Zaanse wijken kent een nieuwe wending: 'Niet langer burgers betrekken bij beleid, maar beleid bij de burgers, de noodzakelijke volgende stap in burgerparticipatie'.
Kan Westerkoog nu zelf het beleid bepalen en overgaan tot een veilige inrichting van de rondweg met als uitgangspunt een 30 km zone? Eventueel met hulp van een extern expertisebureau? Er ligt al jaren een vernietigend rapport van Veilig Verkeer Nederland over de rondweg, waar niets mee is gedaan.
Olthof legt uit waar burgerparticipatie voor staat: "Je hebt verschillende niveaus van bewonersparticipatie. Ik vind een mooi voorbeeld dat wij niet meer als in het verleden een kant-en-klaar plan hebben en vertellen aan de burgers zo gaan we het doen, wat vindt u ervan? De manier van een jaar of negen geleden. Nu zien we bij de herinrichting van de buurten als het gaat om de riolering, dat bewoners mee kunnen praten. Dit vinden we belangrijk. Hier willen we graag aandacht aanbesteden. Daar wordt veel meer samen naar gekeken. Laten we wel duidelijk zijn, binnen bepaalde ruimtelijke en financiële kaders. Wat betreft de herinrichting van de rondweg, dan praten we over een heel andere orde van grootte. Kunnen bewoners zelf met een plan komen en wordt dat dan uitgevoerd ... zou wel heel ver gaan."

Nieuwe cijfers
"Als er morgen een groep bewoners zegt, wij willen een wijkoverleg formeren, dan zijn ze van harte welkom. Ik vind bewonersparticipatie belangrijker dan een wijkoverleg.
Wat ik belangrijk vind: laten we ons focussen op de kwaliteit van Westerkoog. Het is een hele mooie wijk om te wonen. Dat was het, is het en blijft het ook. Wij blijven investeren in het centrum van de wijk. We mogen laten zien, dat Westerkoog een van de mooiste wijken van Zaanstad is. Dat is mijn oproep. En mochten de nieuwe verkeerscijfers anders uitwijzen dan gaan we opnieuw de discussie met de wijk over de verkeersveiligheid aan", besluit Olthof zijn betoog.

Kind van de rekening
De ambities van Zaanstad zijn groot, de prijs is hoog, de rekening is voor de burger.
Na jaren in een oase van rust ver weg van Zaandam, wordt ook Westerkoog opgestuwd in de vaart van de Zaanse vooruitgangsdrift. Geen berg te hoog, geen brug te ver denken de Zaanse visionairs. De gifbelt in Nauerna, de busbrug, Zaanse bestuurders zijn wat trots op de vooruitgang van hun stad. Gedane afspraken moeten als gevolg van voortschrijdend inzicht wijken voor een groter plan: Inverdan. Jammer, dat sommige burgers dit niet willen begrijpen.